|
Wejście Polski do Unii Europejskiej wymusiło przedefiniowanie kilku pojęć związanych z ubezpieczeniami. W drugiej części artykułu przedstawimy podstawy prawne działalności ubezpieczeniowej w nowej, unijnej rzeczywistości.
Obowiązująca zasada równości
Przepisy ustawy o gospodarce finansowej zakładów ubezpieczeń, zgodnie z prawem unijnym, stwarzają jednakowe szanse dla firm ubezpieczeniowych na rynku europejskim. Środkami własnymi zakładu są aktywa, z wyjątkiem przeznaczonych na pokrycie wszelkich przewidywalnych zobowiązań, wartości niematerialnych i prawnych. Do aktywów zalicza się wartość opłaconego kapitału zakładowego, kapitał zapasowy i rezerwowy oraz niepodzielony zysk z lat ubiegłych. Zakład ubezpieczeń, za zgodą KNU (Komisja Nadzoru Ubezpieczeń), może zaliczyć tu także 50% przyszłych zysków.
Minister finansów określa sposób wyliczenia marginesu wypłacalności oraz minimalną wysokość kapitału gwarancyjnego dla działów i grup ubezpieczeń. Każdy zakład musi posiadać środki, nie niższe od tych wartości.
Łączenie się firm ubezpieczeniowych
Zakłady mogą się łączyć, pod warunkiem, że prowadzą działalność w tej samej formie organizacyjnej. Muszą też wykazać, że każdy posiada środki własne w wysokości marginesu wypłacalności. W ciągu 21 dni od powiadomienia KNU o planie połączenia (zakłady sporządzają go na piśmie), ta ma prawo złożyć sprzeciw. Jeżeli wymaga tego ochrona interesów ubezpieczonych, KNU może zgodzić się na przejęcie portfela ubezpieczeń zakładu, któremu zagraża niewypłacalność.
Ustawa dość szczegółowo reguluje postępowanie naprawcze. Jeżeli środki własne zakładu są niższe niż wymagany limit, zakład ma obowiązek przedstawiać KNU plan przywrócenia prawidłowej sytuacji finansowej lub krótkoterminowy plan wypłacalności. KNU może nawet ograniczyć swobodę rozporządzania aktywami, a nawet całkowicie jej pozbawić, ustanowić zarząd komisaryczny, jeżeli ubezpieczyciel nie przedstawi odpowiedniego planu albo KNU go nie zatwierdzi. Na decyzję tę służy skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarząd taki można będzie ustanowić nawet na dwa lata.
KNU będzie jednak mogła zakończyć go wcześniej, gdy przestaną istnieć przesłanki ustanowienia zarządu komisarycznego lub zostanie zarządzona likwidacja zakładu, albo jego upadłość. Przepisy dotyczące towarzystw ubezpieczeń wzajemnych nie uległy większym zmianom. Możliwe jest przekształcanie ich w spółki akcyjne, ale dopiero po zatwierdzeniu uchwały w tej sprawie przez KNU.
Ochrona danych osobowych
Firmy ubezpieczeniowe nie mogą udzielać informacji dotyczących poszczególnych umów ubezpieczenia. Od zasady tej są jednak dość liczne wyjątki. Informacji takich mogą żądać sądy lub prokuratury, osoby trzecie, na rzecz której została zawarta umowa ubezpieczenia, KNU, Polska Izba Ubezpieczeń, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, rzecznik praw obywatelskich, rzecznik ubezpieczonych, banki upoważnione do obrotu dewizowego, prezes Głównego Urzędu Ceł, generalny inspektor Kontroli Skarbowej, Polskie Biuro Ubezpieczeń Komunikacyjnych, centralna ewidencja pojazdów, reasekuratorzy (gdy chodzi o umowy reasekuracyjne), inne zakłady ubezpieczeń, firmy przetwarzające na zlecenie zakładów dane, dotyczące ubezpieczonych oraz ubezpieczyciela, administratorzy indywidualnych kont jednostek uczestnictwa, policja, UOP, NIK, Wojskowe Służby Informacyjne.
Natomiast zakład ubezpieczeń może żądać, aby osoba ubezpieczona (lub osoba, na rzecz której ma być zawarta umowa ubezpieczenia) poddała się odpowiednim badaniom lekarskim, gdy jest to potrzebne do oceny ryzyka ubezpieczeniowego, ustalenia prawa ubezpieczeniowego do świadczeń i ich wysokości. O przekazanie tych informacji występuje lekarz, upoważniony przez zakład ubezpieczeń, ponoszący koszty tych badań.
Specjaliści
Ustawa określa zasady wykonywania zawodu aktuariusza oraz funkcjonowania tego samorządu. Aktuariusz to osoba, która wykonuje czynności z dziedziny matematyki ubezpieczeniowej, finansowej i statystyki. Musi posiadać odpowiednie kwalifikacje, w tym wyższe wykształcenie, zdać egzamin aktuarialny oraz co najmniej przez dwa lata wykonywać te czynności. Aktuariuszami mogą być jedynie osoby wpisane do specjalnego rejestru, który prowadzi KNU. Tworzą samorząd zawodowy, zwany Izbą Aktuariuszy. |
