Jak ustalana jest wysokość odszkodowania z OC sprawcy?

Suma odszkodowania z OC sprawcy określana jest przez towarzystwo ubezpieczeniowe po analizie okoliczności zdarzenia, zakresu szkody oraz kosztów jej usunięcia według przyjętych stawek. Firmy ubezpieczeniowe nie mają dowolności w szacowaniu szkody, ale czasem zaniżają wypłatę odszkodowania, z czym można skutecznie walczyć.

Jak ustalana jest wysokość odszkodowania z OC sprawcy?

Wysokość odszkodowania z OC sprawcy musi być określana przez towarzystwo ubezpieczeniowe zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie zakresu i okoliczności szkody, a takze kosztu naprawy określonego przez rzeczoznawcę. Często do tego wykorzystuje się gotowe programy z uśrednionymi cenami części i robocizny, na przykład Audatex. Zadanie jest proste: ubezpieczenie ma przywrócić pojazd do stanu sprzed kolizji.

Jakie świadczenia przysługują poszkodowanym z OC sprawcy?

Likwidacja szkody z OC sprawcy obejmuje naprawę pojazdu, a także naprawę szkód osobowych, np. pokrycie kosztów leczenia, rehabilitacji, zarobków utraconych wskutek uczestnictwa w wypadku. Katalog świadczeń z OC sprawcy określają unijne dyrektywy oraz polska Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Z OC sprawcy osoby poszkodowane mogą dochodzić odszkodowania za zniszczoną karoserię, wyposażenie pojazdu czy przewożone w nim rzeczy osobiste. Jeżeli po wypadku Twój samochód jest niesprawny, ubezpieczyciel sprawcy pokryje koszty odholowania go do warsztatu. Przysługuje Ci również pojazd zastępczy, którego koszt wypożyczenia również pokryje towarzystwo ubezpieczeniowe.

Odszkodowania za zniszczenia pojazdów to najczęściej wypłacane przez towarzystwa ubezpieczeniowe świadczenia. Tymczasem poszkodowani mają prawo dochodzić również zwrotu kosztów leczenia, rehabilitacji i zarobków utraconych w wyniku wypadku. Z OC sprawcy wypadku można też starać się o wypłatę renty na zwiększone potrzeby oraz zadośćuczynienie za ból i cierpienie.

Uwaga! Obowiązująca w 2026 roku suma gwarancyjna z ubezpieczenia OC wynosi 6 021 600 zł za szkody majątkowe oraz 29 876 400 zł za szkody osobowe.

Na czym polega zasada pełnego odszkodowania?

Wyrażona w kodeksie cywilnym (w art. 361 § 2) zasada pełnego odszkodowania oznacza, że odszkodowanie powinno odpowiadać wysokości szkody doznanej przez poszkodowanego. Inaczej mówiąc, odszkodowanie nie może być niższe czy wyższe od rozmiarów szkody, bo jego celem jest naprawienie szkody, do której doszło w majątku poszkodowanego.

Zasada pełnego odszkodowania przewiduje również wypłatę odszkodowania za korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby nie wyrządzono mu szkody. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy  poszkodowany w wyniku wypadku nie może od razu wrócić do pracy. Wówczas – obok świadczenia wypłaconego przez ZUS – może dochodzić od ubezpieczyciela właśnie rekompensaty za utracone korzyści.

Ta zasada będzie się odnosić także do sytuacji, w której w wyniku szkody przedsiębiorca nie mógł prowadzić działalności (np. sprawca wjechał samochodem w sklep), albo nie mógł korzystać zarobkowo z pojazdu (np. taksówkarz).

Jak ustala się wysokość zadośćuczynienia przy szkodach niemajątkowych?

Wysokość zadośćuczynienia przy szkodach osobowych musi rekompensować szkodę, czyli brane pod uwagę są nie tylko kwestie uszkodzeń spowodowanych na ciele i psychice, ale również tego, jak wpływają one na możliwości życiowe i zarobkowe poszkodowanego. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 3 listopada 1994 r. (sygn. akt III APr 43/94) podkreślił, że wysokość zadośćuczynienia nie może być symboliczna – musi rekompensować krzywdę.

Z orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy wynika, że przy określaniu wysokości zadośćuczynienia, należy wziąć pod uwagę m.in.:

• stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu – im wyższy jest stopień trwałego uszczerbku, tym wyższa powinna być wysokość świadczenia wypłaconego przez ubezpieczyciela,
• wiek poszkodowanego – w orzecznictwie sądów powszechnych można zauważyć linię, zgodnie z którą im młodszy jest poszkodowany, tym większe zadośćuczynienie mu się należy,
• poczucie bezradności życiowej – przy ustalaniu wysokości świadczenia należy uwzględnić, czy poszkodowany będzie mógł kontynuować wykonywanie zawodu, posiadać dzieci, uprawiać sport i czy będzie musiał korzystać z pomocy osób trzecich.

Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia poszkodowanemu pomóc mogą konkretne orzeczenia wydane przez sądy. Przykładowo Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 24 lutego  2012 r. (sygn. akt I ACa 84/24) poszkodowanemu, którego uszczerbek na zdrowiu w wyniku wypadku komunikacyjnego wyniósł 85 proc., tytułem zadośćuczynienia przyznał kwotę 133 000 zł. Odwołanie się do dotychczasowego orzecznictwa ułatwia określenie kwoty tytułem zadośćuczynienia, pozwala też lepiej umotywować wysuwane roszczenie.

Dlaczego wypłata z OC sprawcy jest zaniżona?

Częstym powodem zaniżenia wypłaty odszkodowania z OC sprawcy jest zaniżenie wartości pojazdu, stosowanie części zamiennych czy błędy w kosztorysie albo nieprawidłowe oszacowanie szkody osobowej i jej rozmiarów oraz konsekwencji. Często przyczynami odwołań od decyzji ubezpieczyciela są:

• nieprawidłowo wykonany kosztorys z powodu użycia błędnych danych (np. pomyłka w modelu pojazdu),
• zaniżenie wartości pojazdu przez zastosowanie średniej, a nie realnej wartości (np. w sytuacjach, gdy pojazd bazowy ma zamontowane dodatkowe, kosztowne systemy, które zostały uszkodzone wskutek zdarzenia),
• stwierdzenie szkody całkowitej zamiast częściowej, gdy nie jest to zasadne, w celu zmniejszenia wypłaty odszkodowania,
• naprawa na częściach zamiennych zamiast oryginalnych,
• zaniżanie kosztów robocizny.

Zbyt niskie odszkodowanie lub zadośćuczynienie – co dalej?

Jeśli uważasz, że odszkodowanie z OC jest zbyt niskie w stosunku do szkody i jej naprawy możesz w pierwszej kolejności odpowiedzieć na decyzję ubezpieczyciela za pomocą odwołania od niej. W takiej reklamacji musisz ująć dowody, które przemawiają za Twoją wersją, na przykład:

• opinię niezależnego rzeczoznawcy,
• faktury od mechanika,
• dokumenty, które wskazują, że początkowa wartość pojazdu została oszacowana niepoprawnie – na przykład pojazd miał zamontowane dodatkowe, kosztowne systemy, które zostały uszkodzone wskutek zdarzenia.

Uwaga! Na złożenie odwołania masz 3 lata od powstania szkody, chyba że była ona wynikiem przestępstwa – wtedy przedawnienie następuje dopiero po 20 latach.

Takie odwołanie złóż drogą elektroniczną (przez system lub e-mail) albo pocztą. Pamiętaj o własnoręcznym podpisie i dołączeniu niezbędnych dokumentów. Teraz ubezpieczyciel ma 30 dni na reakcję na Twoje odwołanie.

W wielu przypadkach odwołanie od decyzji ubezpieczyciela jest wystarczające i pozwala na zmianę kwoty wypłaconego odszkodowania. Zdarza się, że firmy ubezpieczeniowe zaniżają odszkodowanie w nadziei, że poszkodowany nie ma wiedzy o tym, że może odstąpić od decyzji ubezpieczyciela i ubiegać się o wyższą wypłatę. Czasem niższa kwota oszacowanego odszkodowania jest też efektem zwykłego błędu, który można naprawić, załączając do wniosku stosowną dokumentację

– Katarzyna Gaweł, specjalistka ds. ubezpieczeń komunikacyjnych

Jeżeli odwołanie nie zadziała i ubezpieczyciel nie stwierdzi konieczności podniesienia sumy odszkodowania, możesz zwrócić się o pomoc do Rzecznika Finansowego. Pamiętaj jednak, że możesz to zrobić dopiero po samodzielnym odwołaniu od decyzji ubezpieczyciela. Jeżeli i on nie pomoże, pozostają dwie drogi:

• założenie sprawy w sądzie, jeżeli różnica w sumie ubezpieczenia jest wysoka i warta wydatków na prawnika i prowadzenie sprawy,
• cesja wierzytelności na kancelarię odszkodowawczą – kancelaria dopłaca Ci od razu różnicę, której oczekujesz, a sama dochodzi jej w sądzie. Minusem tego rozwiązania jest fakt, że często specjaliści od prawa ubezpieczeniowego są w stanie uzyskać wyższe odszkodowanie niż to, o które walczyłeś, a więc uzyskasz różnicę, ale ogólnie możesz stracić.

Uwaga! Nie każda sprawa nadaje się do cesji wierzytelności. Kancelaria najpierw ocenia, na ile Twoje roszczenia są zasadne.