Szkoda całkowita z OC sprawcy – co warto wiedzieć?

Szkoda całkowita z OC sprawcy ma miejsce wtedy, kiedy naprawa samochodu staje się nieopłacalna dla ubezpieczyciela. Czasem jest to faktycznie sytuacja, w której samochód jest wrakiem. Czasem jednak uszkodzenia wydają się niewielkie, a mimo tego ubezpieczyciel orzeka szkodę całkowitą.

W wyniku orzeczenia szkody całkowitej właściciel pojazdu zazwyczaj musi pozbyć się wraku. Jeśli jednak ma podejrzenia co do tego, że wartość wraku została obliczona niepoprawnie albo likwidacja szkody była oszacowana według nieprawidłowych podstaw, może złożyć odwołanie od decyzji ubezpieczyciela. Sprawdziliśmy, w jakich przypadkach warto to zrobić.

Co to jest szkoda całkowita w ubezpieczeniach komunikacyjnych?

Ze szkodą całkowitą w OC mamy do czynienia, gdy pojazd został uszkodzony w stopniu uniemożliwiającym jego naprawę lub gdy koszty ewentualnej naprawy przekroczyłyby wartość pojazdu z dnia likwidacji szkody. W wytycznych Komisji Nadzoru Finansowego znajdziemy zapis, według którego szkoda całkowita to:

uszkodzenie pojazdu w takim zakresie, że wartość przewidywanych kosztów naprawy, określanych na zasadach wskazanych w Wytycznych, przekracza wartość rynkową pojazdu sprzed powstania szkody.

Nie zawsze automatycznie oznacza to, że auto nie nadaje się do naprawy. Warto zauważyć, że mowa tutaj o dwóch sytuacjach:

• gdy naprawa auta jest nieopłacalna – co może mieć miejsce z uwagi na jego niską wartość lub trudną dostępność części zamiennych,
• gdy pojazd został uszkodzony w znacznym stopniu – na przykład, gdy doszło do uszkodzenia konstrukcji nośnej.

Warto wiedzieć! Właściciel samochodu może naprawić go we własnym zakresie, jeśli ma dostęp do części i narzędzi, bo przepisy obecnie tego nie zabraniają.

Jak wylicza się szkodę całkowitą?

Szkoda całkowita jest wyliczana za pomocą metody dyferencyjnej, która polega na porównaniu wartości pojazdu sprzed szkody z wartością pozostałości (tzw. wraku) po wypadku. Proces ten rozpoczyna się od ustalenia wartości rynkowej pojazdu tuż przed zdarzeniem.

Ubezpieczyciel określa, ile samochód był wart w momencie przed wypadkiem, uwzględniając jego:

• stan techniczny,
• przebieg,
• rok produkcji,
• markę i model.

Następnie od tej wartości odejmuje się wartość wraku, czyli części samochodu, które nadają się do dalszej sprzedaży lub użytkowania. Różnica między tymi dwoma kwotami stanowi wysokość odszkodowania, które zostanie wypłacone poszkodowanemu. W praktyce oznacza to, że poszkodowany otrzyma odszkodowanie pomniejszone o wartość tego, co zostało z jego pojazdu po wypadku.

Co z wrakiem pojazdu po orzeczeniu szkody całkowitej?

Wrak samochodu nadal należy do właściciela pojazdu. Może go on:

• naprawić na własną rękę,
• sprzedać (zezłomować),
• sprzedać na części.

W przypadku szkody całkowitej ubezpieczyciel wypłaca wyłącznie kwotę, która jest różnicą między wartością pełnowartościowego pojazdu w chwili zdarzenia a wartością wraku. Oznacza to, że nie otrzymasz pełnej wartości swojego modelu auta sprzed zdarzenia. Na Twoich barkach spoczywa taka sprzedaż wraku, która pozwoli Ci uzyskać resztę kwoty, co często jest podstawowym problemem przy szkodzie całkowitej – Katarzyna Gaweł, specjalistka ds. ubezpieczeń komunikacyjnych

Firma ubezpieczeniowa może, ale nie musi pomóc Ci w zbyciu wraku pojazdu. Nie masz wpływu na to, co z nim potem zrobi, bo staje się jego właścicielem. Równie dobrze może przekazać go do naprawy, a następnie sprzedać do dalszego użytkowania.

Szkoda całkowita z OC – jak się odwołać?

Jeżeli nie zgadzasz się z decyzją o szkodzie całkowitej, możesz złożyć odwołanie od tej decyzji do ubezpieczyciela. Aby to zrobić, warto najpierw złożyć wniosek o przedstawienie szczegółowej wyceny kosztów naprawy, do której jesteś uprawniony. Powinna ona zawierać, według rekomendacji Komisji Nadzoru Finansowego:

• kalkulację kosztów naprawy z uwzględnieniem rodzaju czynności, wyceny robocizny i kosztów części,
• informację o wycenie pojazdu pełnowartościowego oraz wraku.

Następnie na tej podstawie złóż odwołanie, które będzie zawierać:

• pismo z odwołaniem (napisane samodzielnie lub według wzoru, który znajdziesz w internecie),
• wycenę auta przed szkodą sporządzoną przez rzeczoznawcę,
• umowę sprzedaży (jeśli auto jest nowe),
• wycenę naprawy przygotowaną przez warsztat.

Ubezpieczyciel ma 30 dni, aby odnieść się na piśmie do Twojego odwołania. Jeśli nie zmieni decyzji, nie jest to koniec drogi. Odwołania, które nie zostały uznane przez ubezpieczycieli, często trafiają do Rzecznika Finansowego. W swoich sprawozdaniach Rzecznik Finansowy zaznacza, że najczęstszymi powodami kierowania do niego skarg na ubezpieczycieli komunikacyjnych są:

• zawyżanie kosztów naprawy pojazdu,
• stosowanie w kosztorysie naprawy odmiennych kryteriów niż przy orzekaniu szkody całkowitej,
• zaniżanie wartości rynkowej pojazdu w dniu szkody,
• przyjmowanie błędnych wersji modelu pojazdu,
• pomijanie w wycenach wyposażenia dodatkowego, dobrego stanu technicznego czy modyfikacji podnoszących wartość,
• stosowanie bezzasadnych korekt,
• nieuwzględnianie rynkowych cen oraz niezależnych ekspertyz.

Oprócz tego klienci podnoszą, że w toku likwidacji szkody całkowitej z OC ubezpieczyciele zawyżają wartość wraku, nie udzielają pomocy w zbyciu pozostałości, nie chcą odkupić wraku po ustalonej przez siebie kwocie czy też pomniejszają odszkodowanie o hipotetyczną marżę podmiotów handlujących zniszczonymi samochodami.

Dlaczego szkoda całkowita nie zawsze jest opłacalna?

Szkoda całkowita nie zawsze jest opłacalna dla właściciela pojazdu, ponieważ ubezpieczyciel, decydując się na jej orzeczenie, często unika większych kosztów związanych z naprawą samochodu. Dla ubezpieczyciela to korzystniejsze rozwiązanie, gdyż omija rozliczenia z warsztatem samochodowym, sporządzanie szczegółowego kosztorysu oraz potencjalne spory o wysokość odszkodowania.

Jednak dla właściciela auta taka sytuacja może być niekorzystna, zwłaszcza gdy wartość wraku zostanie zawyżona, a wartość pojazdu sprzed szkody zaniżona.

Przykład: Pan Jan miał samochód o wartości 50 tys. złotych. Po kolizji ubezpieczyciel uznał, że koszt naprawy przekroczyłby wartość auta i orzekł szkodę całkowitą. Wartość wraku oszacowano na 15 tys. złotych, a więc odszkodowanie wyniosło 35 tys. złotych. Pan Jan zgodził się na te warunki, jednak później okazało się, że wrak mógł sprzedać jedynie za 7 tys. złotych. Ostatecznie otrzymał więc w sumie 42 tys. złotych, co oznacza stratę 8 tys. złotych.

Czy możliwe jest wyrównanie różnicy w cenie sprzedaży wraku?

Jeżeli ubezpieczyciel wycenił wrak znacznie wyżej niż faktycznie był wart, możesz go sprzedać, a następnie ubiegać się o wypłatę różnicy w cenie. Zadziała to jednak jedynie wówczas, gdy masz dowody na to, że zrobiłeś wszystko, aby sprzedać wrak w cenie przedstawionej przez ubezpieczyciela. Mogą to być na przykład wystawione ogłoszenia z ceną wyznaczoną przez ubezpieczyciela, na które nikt nie odpowiadał lub na które odpowiadały osoby oferujące niższą cenę. Pomocna będzie też wycena od firmy, która zajmuje się skupowaniem wraków. W takim przypadku ubezpieczyciel powinien pokryć różnice między estymowaną przez siebie ceną a tą, którą rynkowo mogłeś otrzymać.

Uwaga! Zapisy na temat zasadności wypłaty różnicy w cenie znajdziesz w art. 6 Kodeksu cywilnego.

Czy po szkodzie całkowitej należy się samochód zastępczy?

Po orzeczeniu szkody całkowitej masz prawo do samochodu zastępczego, pod warunkiem że nie posiadasz innego pojazdu i możesz uzasadnić, że auto jest Ci niezbędne do normalnego funkcjonowania, np. do dojazdów do pracy czy codziennych obowiązków. W praktyce oznacza to, że ubezpieczyciel powinien zapewnić Ci pojazd zastępczy na cały okres od dnia szkody do momentu, w którym będziesz w stanie nabyć nowy samochód.

Co istotne, odpowiedzialność ubezpieczyciela za koszty wynajmu pojazdu zastępczego nie musi kończyć się w momencie wypłaty odszkodowania, co bywa często kwestionowane. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego, masz prawo korzystać z samochodu zastępczego przez cały czas potrzebny na zakup nowego auta.

Jeśli z uzasadnionych powodów nie jesteś w stanie tego zrobić od razu, możesz wnioskować o przedłużenie okresu najmu samochodu zastępczego. Ważne jest jednak, abyś mógł wykazać, że takie przedłużenie jest konieczne.

Pamiętaj! Ubezpieczyciel może bowiem zakwestionować Twój wniosek, jeśli zbyt długo zwlekasz z zakupem nowego pojazdu lub nie będziesz w stanie przekonująco uzasadnić potrzeby dalszego korzystania z auta zastępczego.

Co w przypadku, gdy sprawca nie miał polisy OC?

Jeśli sprawca wypadku nie miał polisy OC, odszkodowanie można uzyskać z Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. UFG pokrywa koszty związane ze szkodami spowodowanymi przez nieubezpieczonych kierowców. Odszkodowanie obejmuje naprawę pojazdu, a także inne straty materialne i niematerialne wynikające z wypadku. Jednak proces może trwać dłużej, a UFG może dochodzić zwrotu wypłaconej kwoty od sprawcy.